Ebook, ความสำเร็จที่จะมาแทน Smartphone

ดูเหมือนปีนี้จะเป็นปีที่ความเคลื่อนไหวของ Smartphone จะคึกคักอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน แต่ Pocket PC Thai dot Com ของเพื่อนๆมองว่าความเคลื่อนไหวที่คึกคักของ Smartphone เป็นเหมือนการแนะนำแนวคิดใหม่ของอุปกรณ์สื่อสารส่วนบุคคลผ่านทางโทรศัพท์เท่านั้น แต่จากนี้ไปเราๆจะพบว่า โทรศัพท์ขาดความสะดวกหลายอย่างและน่าจะมีอุปกรณ์ที่แตกต่างออกไปที่จะตอบสนองแนวทางการใช้งานใหม่ๆ

ขีดจำกัดของการใช้ Smartphone นอกเหนือจากการสนทนาแบบโทรศัพท์ทั่วไปมีมากมายเช่น

ขนาด โดยเฉพาะขนาดของจอภาพ หากเราย้อนกลับไปในสมัยแรกๆของ Smartphone ที่เพิ่งพัฒนาต่อยอดจาก PDA อุปกรณ์ช่วยจดจำรายละเอียดบุคคลที่เราติดต่อด้วย สมัยนั้น Smartphone อาศัยขนาดจอภาพของ PDA ซึ่งมีขนาดประมาณ 3.5 นิ้ว ขนาดที่เหมาะสำหรับการกรอกข้อมูลผ่านทาง Touch sceen ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานของ PDA

ไม่นานนักผู้ใช้และผู้ผลิตต่างก็พบว่าขนาดจอ 3.5 นิ้วทำให้ตัวเครื่องใหญ่เกินไป และผู้ใช้สะดวกใจการใช้งานมือเปล่ามากกว่าการใช้ Stylus ทำให้จอโทรศัพท์ในเวลาต่อมามีขนาดเล็กลงจนมีขนาดที่เหมาะสมที่ประมาณ 2.5-3 นิ้วในเวลาต่อมา

ในสมัยที่การสื่อสารข้อมูลเข้ามามีบทบาทใน Smartphone มากขึ้นแทนการใช้งานโปรแกรมอย่างคอมพิวเตอร์ของ Smartphone ในยุคแรก จอภาพของ Smartphone ขยายขึ้นสู่ขนาดประมาณ 4 นิ้วอีกครั้งหนึ่งเพื่อความสะดวกในการใช้งานผ่าน Touch screen แต่เราเชื่อว่าในที่สุดผู้ใช้และผู้ผลิตจะพบว่าโทรศัพท์ควรทำหน้าที่ของมันเช่นเดิมคือการสนทนาโดยเป็นส่วนเสริมกับอุปกรณ์อื่นๆโดยขนาดจะเล็กลงจนกลับไปใช้จอเล็กเช่นเดิม

เสถียรภาพ ระบบอะไรก็แล้วแต่ที่ติดตั้งโปรแกรมลงไปใหม่ได้ก็เสี่ยงต่อเสถียรภาพทั้งนั้นครับ การติดตั้งโปรแกรมจึงมักเป็นกระบวนการที่ต้องผ่านการตัดสินใจที่รอบคอบมากกว่าเพียงการคลิกเพียงไม่กี่ครั้ง คอมพิวเตอร์ในสำนักงานที่เข้มงวดในการติดตั้งโปรแกรมสามารถทำงานโดยไม่เคยแฮงสักครั้งเดียวตลอดอายุการใช้งาน แต่คอมพิวเตอร์ตามบ้านที่ติดตั้งโปรแกรมตามความพอใจอาจต้องฟอร์แมตเครื่องแทบจะรายวัน

คอมพิวเตอร์ส่วนตัวแฮงก็ทำให้หงุดหงิดไม่น้อย แต่ Smartphone แฮงอาจหมายถึงการพลาดการติดต่อ หรือแม้แต่เมื่อกำลังใช้งานหนักๆเช่นเล่นเกม หรือเปิดเว็บที่สลับซับซ้อน เครื่องอาจช้าลงจนตอบสนองกับสายที่เรียกเข้ามาไม่ทัน ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่ผู้ใช้ Smartphone ต่างเคยพบแทบทุกคน

ผู้ผลิต Smartphone ทุกรายตระหนักในลักษณะร่วมกันของ Smartphone อันนี้และพยายามออกแบบ Smartphone ของตนเองให้ทนต่อการแฮงหรือตอบสนองช้า ผลที่ออกมาคล้ายๆกันคือระบบปฏิบัติการที่ยอมให้เปิดโปรแกรมพร้อมกันได้จำกัด หรือแม้แต่ให้เปิดได้เพียงคราวละหนึ่งโปรแกรมเพื่อรักษาเสถียรภาพและสมรรถนะ

การขัดจังหวะ แม้ Smartphone จะทำงานได้สมบูรณ์แบบไม่มีแฮง ตอบสนองได้รวดเร็ว แต่บางครั้งมันก็เป็นเรื่องน่ารำคาญในตัวมันเองครับ เรื่องแบบนี้ผู้ใช้ Smartphone ที่มีระบบนำทางด้วย GPS จะได้พบกับตนเองมากกว่ากลุ่มอื่น เมื่อกำลังขับรถในพื้นที่ที่ไม่คุ้นเคย จำเป็นต้องอาศัยการนำทางจาก Smartphone แล้วเกิดมีสายเข้ามาในจังหวะที่คับขันเมื่อเดินทางมาถึงจุดที่ต้องเลี้ยว เสียงเรียกเข้าที่แทรกเข้ามาแทนเสียงนำทาง จอโทรศัพท์ที่เปิดขึ้นมาแทนจอแผนที่

Navigation GPS กลายเป็นอุปกรณ์ชิ้นแรกๆที่แยกตัวออกมาจาก Smartphone สำหรับผู้ใช้ที่เริ่มใช้งานอุปกรณ์ทั้งสองแบบชนิดจริงจังมากขึ้น

เมื่อการสื่อสารข้อมูลผ่านอุปกรณ์พกพาเป็นที่นิยมถึงจุดหนึ่ง ผู้ใช้ก็จะพบกับความไม่สะดวกจาก Smartphone มากขึ้น และอุปกรณ์ใหม่ๆจะแยกตัวออกมาครับ

Ebook reader แม้ว่าแนวคิดของ Ebook จะมีมาได้หลายปีแล้ว แต่ยังขาดปัจจัยเสริมต่างๆที่จะผลักดันให้ Ebook กลายเป็นที่นิยม จนถึงวันนี้ดูเหมือนปัจจัยต่างๆนั้นพร้อมแล้วครับ โดย Ebook reader จะอาศัยความสำเร็จของ Smartphone เป็นตัวนำทาง ด้วยความสามารถของการสื่อสารข้อมูลผ่านเครือข่ายไร้สาย, การจำหน่ายเนื้อหาออนไลน์ และระบบชำระเงินที่สะดวกสำหรับผู้ซื้อ

E Ink เป็นปัจจัยสำคัญเฉพาะตัวที่ทำให้ Ebook reader เกิดขึ้นมาในฐานะของอุปกรณ์แบบใหม่ที่แตกต่างด้วยตัวเอง จอภาพ E Ink ทำงานโดยหยดน้ำมันเล็กๆจำนวนมากแทนจุดภาพ หยดน้ำมันเล็ๆเหล่านี้เปลี่ยนสีจากขาวสู่สีเทาและดำสนิทโดยใช้สนามไฟฟ้า ใช้ไฟฟ้าเพียงเพื่อเปลี่ยนสีและแทบไม่กินไฟเลยหากไม่เปลี่ยนสี ทำให้ E Ink ใช้พลังงานเพียงเศษเสี้ยวของจอ LCD และยังมีลักษณะเกือบเหมือนกับหมึกพิมพ์บนกระดาษ ทำให้ Ebook reader สมัยใหม่ใช้ไฟน้อย อ่านสบายตา

ขนาดของจอภาพ ด้วยระบบที่ไม่ต้องซับซ้อนมาก จอภาพบางและกินไฟน้อย ทำให้ Ebook reader สามารถออกแบบให้จอภาพเป็นเกือบทั้งหมดของตัวเครื่องได้ การถือ Ebook reader จึงแทบไม่ต่างจากการจับกระดาษหนาๆ และออกแบบให้มีขนาดใกล้เคียงกับหนังสือพ็อคเก็ตบุค ซึ่งนับว่าเป็นขนาดที่เล็กแต่ยังคงสะดวกต่อการอ่านและการนำติดตัว

Ecosystem แต่ปัจจัยทางด้านเทคนิคยังเป็นเพียงส่วนเดียวของความสำเร็จของ Ebook ครับ สิ่งสำคัญที่จะต้องมีหาก Ebook จะประสบความสำเร็จอย่างจริงจังได้ก็คือ

เนื้อหารายคาบ แม้ Ebook จะใช้กับหนังสือพ็อคเก็ตบุค, นวนิยาย หรือตำราได้ แต่นักอ่านหนังสือจำนวนมากต้องการหนังสือกระดาษจริงๆที่เขาสามารถสะสมได้ สิ่งพิมพ์เหล่านี้จึงยังต้องการหนังสือกระดาษจริงๆมากกว่า Ebook ครับ

แต่สำหรับหนังสือพิมพ์รายวัน หรือรายสัปดาห์ รายเดือน เกือบทั้งหมดจะกลายเป็นเศษกระดาษชั่งกิโลขายหลังจากเวลาผ่านไปไม่นาน มีเพียงไม่มากนักที่กลายเป็นของสะสม และลิ่งพิมพ์ประเภทนี้แหละครับที่จะได้ประโยชน์จาก Ebook reader

ระบบจัดส่ง เมื่อมีเนื้อหารายคาบแล้ว ระบบจัดส่งก็จะเป็นปัจจัยสำคัญอันดับถัดไป ปัจจุบันเริ่มมีระบบจัดส่งโดยผู้จำหน่ายหนังสืออนไลน์สำคัญๆเช่น Barnes & Nobles หรือ Amazon ซึ่งมีลักษณะเป็น Repository คล้ายๆ Market ใน Smartphone ที่ผู้ใช้สามารถเปิดแคตาล็อก, เลือกซื้อและ Download มาอ่านได้โดยไม่ต้องรอให้คนมาส่งหนังสือ

การชำระเงิน ผู้ซื้อเกือบทั้งหมดแหละครับ คุ้นเคยกับการซื้อที่ขั้นตอนการชำระเงินและการรับสินค้าเป็นขั้นตอนเดียวกัน หรือแม้แต่รับของก่อนจ่ายเงินทีหลัง ระบบชำระเงินมักเป็นส่วนหนึ่งของระบบจัดส่ง ที่เอื้อให้เกิดการชำระเงินที่สะดวกและวางใจได้สำหรับผู้ใช้ ว่าจะถูกเรียกเก็บตรงตามที่ตกลง และได้รับสินค้าในทันที่ที่ชำระเงิน หรือแม้แต่ได้เครดิตตามรอบบัญชี

ระบบอาจเป็นการตัดบัญชีผ่านบัตรเครดิต หรือคิดเป็นรายเดือน หรือใช้บัตรเติมเงินแบบโทรศัพท์

ราคาเครื่อง เครื่องที่สมรรถนะดีก็ต้องราคาแพงกว่าเครื่องระดับพื้นๆ แต่การตลาดที่เหมาะสมอาจทำให้ผู้ใช้เลือกได้โดยแทบไม่ต้องคิดครับ เช่นรวมค่าเครื่องไปกับค่าสมาชิก ทำให้ผู้ใช้รู้สึกว่าได้เครื่องมาฟรีๆพร้อมกับการเป็นสมาชิกหนังสือ หรือแม้แต่การจำหน่ายเครื่อง Ebook reader ผ่านบริการอื่นๆเช่นโรงแรม, สายการบิน, ศูนย์บริการรถยนต์ ที่มักจะมีบริการหนังสือพิมพ์รายวันให้กับลูกค้าอยู่แล้ว แทนที่ลูกค้าจะหยิบหนังสือพิมพ์เป็นแผ่นๆขึ้นอ่าน ก็เปลี่ยนเป็นหยิบ Ebook reader ขึ้นมาอ่านแทน

การจำหน่ายในลักษณะนี้ทั้งผู้พิมพ์ผู้โฆษณาสามารถลดต้นทุนในส่วนของกระดาษและการจัดส่งลงได้แล้วนำมาชดเชยกับค่าเครื่องได้ไม่น้อยครับ และทำให้สิ่งพิมพ์บางชนิดสามารถเปลี่ยนมาใช้ Ebook reader ได้แทบจะทันที

สรุป

หนังสือพิมพ์รายวัน หรือรายคาบอื่นๆเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของเกือบทุกคน หาก Ebook reader พร้อมเนื้อหาสิ่งพิมพ์สามารถเข้าถึงผู้ใช้ในราคาที่แทบไม่ต่างจากการอ่านจากหนังสือโดยตรง การยอมรับของตลาดก็คงไม่ใช่เรื่องที่ต้องอธิบายกันซับซ้อนเหมือนกับ Smartphone

ปัจจุบัน E Ink บน Ebook reader ยังคงแสดงผลเป็นเพียงภาพ ขาว-ดำ แต่ในอีกไม่นานเราก็จะได้พบกับ Ebook reader ที่พิมพ์ด้วยหมึกสี ซึ่งเป็นเรื่องปกติของการพัฒนาครับ แต่เรื่องนี้ก็ไม่จำเป็นต้องรอ เพราะนอกจาก Ebook reader แท้ๆแล้ว ก็ยังมีอุปกรณ์อย่าง Tablet PC ที่กำลังเริ่มคึกคักอีกครั้งหนึ่ง Tablet PC แม้จะมีจอภาพที่ดูไม่ถึงกับสบายตาสำหรับคนบางกลุ่ม แต่ก็นับว่าดีทีเดียวและยังแสดงภาพสีได้ด้วย พร้อมความสามาถอื่นๆอีกมากมาย เช่นเชื่อมต่อกับ Social Network เพื่อบอกกับเพื่อนๆว่าบทความนี้ในสิ่งพิมพ์นี้น่าสนใจ ซึ่งจะเป็นช่องทางการตลาดที่สำคัญมากอีกช่องทางหนึ่งของสมัย Social Network

Pocket PC Thai dot Com จึงมองว่า ด้วยพื้นฐานของเทคโนโลยีในวันนี้ มีความพร้อมสำหรับการเกิดขึ้นและประสบความสำเร็จของ Ebook แล้วครับ และน่าจะประสบความเสร็จยิ่งกว่า Smartphone เสียอีก